Przerost prostaty – dlaczego powstaje i jakie daje objawy?

Choć starzenie się mężczyzn jest zjawiskiem w pełni naturalnym, wiąże się ono z rosnącym prawdopodobieństwem wystąpienia schorzeń urologicznych, które w znaczący sposób wpływają na codzienne funkcjonowanie. Urologia jako dziedzina medycyny wskazuje, że dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych należą do najczęstszych powodów wizyt pacjentów w poradniach specjalistycznych. Choć zmiany w tkankach narządów miednicy mniejszej są zjawiskiem powszechnym, wczesne rozpoznanie problemu i wdrożenie odpowiedniego postępowania pozwala na zachowanie wysokiej jakości życia. Poniższy tekst szczegółowo wyjaśnia mechanizmy powstawania tych zmian, obraz kliniczny schorzenia oraz metody postępowania medycznego, bazując na aktualnej wiedzy naukowej.

Co to jest przerost prostaty?

Gruczoł krokowy, nazywany również sterczem, to narząd mięśniowo-gruczołowy będący częścią męskiego układu rozrodczego. Anatomicznie znajduje się on w miednicy mniejszej, a bezpośrednio nad nim zlokalizowany jest pęcherz moczowy. Co istotne z punktu widzenia fizjologii, przez środek stercza przebiega cewka moczowa. Gdy gruczoł ten zaczyna się powiększać, mówimy o łagodnym rozroście stercza. Medycznym określeniem tego schorzenia jest BPH (benign prostatic hyperplasia). Oznacza to niezłośliwe namnażanie się komórek gruczołowych i zrębowych, co prowadzi do powiększenia objętości narządu. Warto zaznaczyć, że przerost tkanki najczęściej dotyczy strefy przejściowej, czyli tej bezpośrednio otaczającej przewód moczowy.

Łagodny rozrost gruczołu krokowego: przyczyny i patomechanizm

Zmiany w strukturze stercza wynikają z naturalnych procesów zachodzących w organizmie z upływem czasu. Przyczyn łagodnego przerostu prostaty upatruje się przede wszystkim w zmianach gospodarki hormonalnej. Wraz z wiekiem u mężczyzn spada krążący we krwi testosteron, jednak wewnątrz samej tkanki stercza gromadzi się jego aktywny metabolit.

Metabolit ten, przy udziale enzymu 5-alfa-reduktazy, przekształcany jest w dihydrotestosteron (DHT). To właśnie wysokie stężenie tej substancji stymuluje komórki gruczołu do podziałów i wzrostu. Androgeny oraz inne, naturalnie występujące w organizmie hormony płciowe (w tym estrogeny, których proporcja do androgenów rośnie z wiekiem) odgrywają kluczową rolę w stymulacji receptorów wewnątrz stercza, co bezpośrednio napędza procesy hiperplazji.

Przerost prostaty: objawy u mężczyzn i rozwój dolegliwości

Najczęstszym powodem zgłoszenia się do urologa Warszawa Ursus w przypadku łagodnego rozrostu stercza są problemy z oddawaniem moczu. Naturalnie nasuwa się więc pytanie: jak przerost prostaty wpływa na oddawanie moczu? Cały układ moczowy zostaje poddany dodatkowemu obciążeniu ze względu na mechaniczną przeszkodę pod pęcherzem, która utrudnia swobodny odpływ płynów. Zmiany te nie pojawiają się nagle, lecz postępują miesiącami lub latami.

Gruczolak prostaty: pierwsze objawy, których nie wolno lekceważyć

Wczesne symptomy bywają często bagatelizowane i składane na karb podeszłego wieku. W początkowej fazie choroby mięsień wypieracz pęcherza przerasta, próbując pokonać opór zwężonej cewki. Powoduje to objawy podrażnieniowe, do których należą:

• Częstomocz dzienny (konieczność oddawania moczu częściej niż 8 razy na dobę).
• Nokturia, czyli potrzeba wybudzania się ze snu w nocy w celu wizyty w toalecie.
• Gwałtowne, naglące parcia na mocz, które trudno opanować.
• Wrażenie niepełnego opróżnienia pęcherza tuż po wyjściu z toalety.

Powiększona prostata: problemy z oddawaniem moczu

Z czasem, gdy schorzenie postępuje, dołączają objawy zaporowe (obstrukcyjne). Wynikają one z fizycznego zaciskania światła cewki przez rozrastającą się tkankę stercza. Pacjenci zauważają znaczne osłabienie strumienia moczu, który staje się cienki, a czasem przerywany. Rozpoczęcie mikcji wymaga odczekania chwili i napinania tłoczni brzusznej, a po jej zakończeniu występuje tzw. wykapywanie z cewki.

Przerost prostaty – jak rozpoznać chorobę w gabinecie lekarskim?

Właściwa diagnostyka pozwala na ocenę stopnia zaawansowania zmian. Podstawą jest wywiad lekarski (często z użyciem kwestionariusza IPSS) oraz badanie per rectum (DRE), czyli ocena wielkości, symetrii i spoistości gruczołu palcem przez odbytnicę. Niezbędnym badaniem laboratoryjnym jest PSA (antygen swoisty dla prostaty) badany z surowicy krwi, który pomaga w różnicowaniu łagodnego rozrostu z procesem nowotworowym. Diagnostykę uzupełnia badanie USG jamy brzusznej z oceną zalegania po mikcji oraz uroflowmetria (badanie cewkowego przepływu moczu).

Więcej o badaniach, które może zlecić urolog, przeczytasz w osobnym artykule.